17-DEC-08
Santarem (STM)
Vertrek: 19:00
Tam JJ 5602

Stop in Trombetas (TMT/PIN)

Manaus (MAO)
aankomst: 20:50
OPERATED BY TRIP LINHAS AEREAS

17-DEC-08
Manaus (MAO)
Vertrek: 23:25
Tam JJ 3751

18-DEC-08
Sao Paulo (GRU)
aankomst: 05:20

18-DEC-08
Sao Paulo (GRU)
Vertrek: 20:50
KLM Royal Dutch Airlines KL 0792

19-DEC-08
Amsterdam (AMS)
aankomst: 11:25

Jullie zien het goed: we zijn zowat twee dagen op reis om jullie koppies weer te kunnen zien! Da’s ware liefde mensen… kus en tot snel!

Hoewel het akelig dichtbij aapjeskijken (en luisteren) komt, kon ik het niet laten me te storten op deze inheemse leider en hem uit te horen over zijn volk en leven terwijl hij mij een beschermingstekening gaf. Deze jongeman heet Odair en is de leider van de Borari-indianen, een volk dat leeft in een gebied zo’n 7 uur varen van Santarém. De foto is genomen tijdens het Sociaal Forum van West Pará, een bijeenkomst van leiders van deze regio waarbij ik deel uitmaakte van de coordinatie.

Terwijl Odair gezellig zat te keuvelen over wat hij op mn arm aan het schilderen was, vroeg ik hem langs mn antropologische neus weg wat nou het sterkste beschermingsteken was. Blijkt dat de Borari hun hele lichaam zwart schilderen om de vijand zoveel angst aan te jagen dat ze verlamd worden, met een gewisse overwinning in het vooruitzicht voor de Borari. Op de vraag of hij dit al eens nodig heeft gehad kreeg ik een positief antwoord: “Toen wij ons recht op ons land opeisten, werden we aangevallen door houthakkers. Alleen door te zeggen ‘dit land is van ons’ belandden we in een oorlog.”

Even een NB’tje: Inheemse volkeren hebben volgens de Braziliaanse wet recht op hun eigen stuk grond. Deze grond moeten ze wel zelf opeisen, met het bewijs dat ze de aarde nodig hebben voor hun overleving. De Borari hebben dit gedaan, maar worden omringd door sojaboeren en houthakkers die hun met alle liefde de nek omdraaien om door te kunnen gaan met het verwoesten van het Amazonewoud. Middenin de jungle is geen politie, geen regering die toeziet op wat rechtvaardig is en wat niet…

Odair is al twee keer ontvoerd en gemarteld omdat hij opkomt voor de rechten van zijn volk. Een rustige vent, open en welbespraakt (spreekt gewoon Portugees) en vastberaden om door te zetten. Daar móet je gewoon ontzag voor hebben. Daarom ben ik trots dat ik een stukje van zijn cultuur op mijn arm heb staan. En al is mijn tekening reeds aan het vervagen, Odair zal ik nooit vergeten.

Toen we in het heerlijke stadje João Pessoa aan het strand een biertje zaten te drinken, merkte Renske (die vanuit Colombia was overgevlogen om een weekje met ons door te brengen) op dat Brazilie er nou niet bepaald armetierig uitziet. En ze heeft gelijk: Brazilie’s economie is aan het groeien, het barst hier van de industriele ontwikkeling en in de grote steden kun je met gemak een leventje leiden dat zeker niet onderdoet voor een middenklassenleven in Nederland. Er zijn wegen, winkelcentra, bioscopen, de nieuwste technische snufjes en elke avond kan je eten in een ander restaurant.

Internationale hulp – en ontwikkelingsorganisaties zijn zich langzamerhand aan het terugtrekken uit Brazilie. Er is genoeg rijkdom in het land zelf, en met een stabiele centrumlinkse regering is het nu aan Brazilie zelf om zich te ontwikkelen. Deze terugtrekactie is terecht: een organisatie als Novib kan beter zijn geld besteden in Bangladesh of Sudan, als je het wereldwijd gaat bekijken. Maar toch is de armoede Brazilie nog lang niet uit.
(more…)